در هرات چه میگذرد؟
تصاویر و نوارهای ویدیویی منتشرشده از شهرک جبرئیل هرات، نشان میدهد که نیروهای طالبان برای متفرقکردن تجمع اعتراضی باشندگان این منطقه، بهگونه پیهم اقدام به تیراندازی کردهاند؛ رویدادی که به گفته منابع محلی، دستکم یک کودک را قربانی و چندین تن دیگر را زخمی کرده است.
منابع محلی از هرات به رسانه بودا میگویند که اعتراضات صبح امروز، سهشنبه، ۱۹ جوزا، در واکنش به موج بازداشت زنان و دختران در هرات برگزار شد؛ بازداشتهایی که طی چهار روز گذشته بهدست مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان شدت گرفته است.
یک باشندهی هرات که از نزدیک شاهد رویداد بوده، با حفظ هویت شان به رسانه بودا گفت: «صبح امروز مردم در شهرک جبرائیل تظاهرات کردند. گروه امر به معروف به معترضین تیراندازی کرد که گلوله به پای یک مرد خورد و یک بچه خردسال هم کشته شد.»
او همچنین درباره بازداشت زنان در روزهای اخیر افزود: «از قسمت دیگر شهر هم زنان چادر داشتند، ولی دستهایشان که از زیر چادر بیرون شده بود، امر به معروف گفت آستین کوتاه بوده و یکی را هم به بهانه اینکه عطر زده است، بردند.»
این منبع با اشاره به فضای هراس حاکم بر شهر میگوید: «خیلی شهر، شهرِ روح شده. مردان که میروند بیرون میگویند شهر مثل زمان آمدن طالبها، وحشتزده شده.» او درباره برخورد نیروهای طالبان با معترضان نیز افزود: «میزنند، بد رقم میزنند. مستقیم فیر میکنند.»
در ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، علاوه بر صدای شلیک گلوله، صحنههایی از ضربوشتم معترضان با چوب و پرتاب سنگ نیز دیده میشود. منابع محلی میگویند که پس از پراکندهشدن تجمع، نیروهای طالبان با موتر و موتورسایکل در کوچهها و خیابانهای جبرئیل گشتزنی کردهاند تا از شکلگیری دوبارهی اعتراضات جلوگیری کنند.
یک آموزگار مرکز آموزشی در هرات که نوار تصویری از وضعیت شهر را در اختیار رسانه بودا قرار داده، میگوید: «زخمیها را میبرند به شفاخانه.» او در این ویدیو از همکارانش میخواهد که دانشآموزان را در محل امن جمع کنند و میافزاید: «بچهها را به یک جا جمع کنید. دو تا و سه زخمی شده، همه را جمع کنید. وضعیت شهر نظامی شده، به خانواده بچهها خبر بدهید بیایند دنبال بچههایشان.»
او در ادامه میگوید: «اوضاع خراب است. یک عالمه نفر زخمی شده. مردم داره زخمیها را به شفاخانه انتقال میدهد. همه چیز را جمع کنید.»
یک شاهد عینی دیگر از جبرئیل که نخواست نامش فاش شود، به خبرنگار رسانه بودا گفت: «آنچه من دیدم؛ سه نفر دستگیر شدهاند، دستکم چهار زخمی و یک کشته که پسر ۱۰ الی ۱۲ ساله است.»
به گفته این شاهد، «وضعیت جبرئیل به شدت نظامی است. انبوهی از مأموران طالبان به این شهرک ریختهاند و بازرسی به شدت جریان دارد.»
او همچنین درباره وضعیت زخمیها هشدار داد: «سرنوشت زخمیها نامعلوم است. به شفاخانهها که برده بودند، دوباره بیرون شدند چون طالبان دنبالشان بود.» این شاهد میافزاید: «ماشین استخبارات طالبان به شدت فعال شده؛ از شفاخانه گرفته تا گوشیهای همراه بازرسی میشود تا زخمیها را پیدا کنند و افراد دخیل در تظاهرات را شناسایی نمایند.»
منابع محلی همچنین میگویند که نیروهای طالبان پس از سرکوب اعتراضات، در تعقیب معترضان هستند تا از تجمع دوباره آنان جلوگیری کنند. به گفته این منابع، حدود دوونیم ساعت پس از آغاز سرکوب، چهارراهی محل تجمع از معترضان خالی شده بود؛ اما نیروهای طالبان همچنان در سطح منطقه حضور گسترده داشتند.
اعتراضات امروز در حالی رخ داد که طالبان از چهار روز پیش کارزار گستردهای را برای بازداشت زنان و دختران در هرات آغاز کردهاند. به گفته منابع محلی، این بازداشتها با استناد به آنچه طالبان «حجاب اسلامی» میخوانند، صورت میگیرد. باشندگان هرات میگویند که حتی زنانی با چادر، برقع و پوشش کامل نیز از بازداشت در امان نماندهاند.
اعلامیه محدودیت بر گشتوگذار زنان در هرات پس از نماز جمعه، ۱۵ جوزا، منتشر شد و پس از آن مأموران مرد و زن امر به معروف در سطح شهر مستقر شدند. منابع محلی میگویند؛ شمار زیادی از زنان و دختران بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند.
در همین حال، گزارشهایی در میان خانوادههای بازداشتشدگان منتشر شده که مدعی است برای آزادی برخی زنان، ‘مبلغ ۱۳ هزار افغانی’ از خانوادهها درخواست شده است. این ادعا تاکنون از سوی مقامهای طالبان تأیید یا رد نشده است.
طالبان از زمان بازگشت به قدرت در آگست ۲۰۲۱، محدودیتهای گستردهای بر زندگی زنان اعمال کردهاند؛ از ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و محرومیت زنان از دانشگاهها گرفته تا محدودیت اشتغال، سفر بدون محرم، حضور در بسیاری از اماکن عمومی و الزام به رعایت نوع خاصی از پوشش. نهادهای حقوق بشری بارها این سیاستها را مصداق تبعیض سیستماتیک و نقض حقوق اساسی زنان دانستهاند.
تا زمان تنظیم این گزارش، مقامهای طالبان درباره تیراندازی به معترضان و آمار دقیق قربانیان رویداد جبرئیل هرات اظهار نظری نکردهاند.
