محمد محق، نواندیش دینی: مبارزه با ظلم طالب، واجبتر از جنگ با کفر است
محمد محق، نویسنده، پژوهشگر دینی و از چهرههای شناختهشدهی نواندیشی دینی در افغانستان، در واکنش به رویدادهای اخیر در ولایت هرات، سیاستهای طالبان را مصداق از «ظلم، تعرض به کرامت انسانی و ایجاد رعب و هراس عمومی» خوانده و تأکید کرده است که از منظر فقه اسلامی، مقابله با چنین وضعیتی «مسئولیت شرعی و اخلاقی» است.
آقای محق در یادداشتی در شبکهی کاربری فیسبوک خود با عنوان «شرایط ناگوار هرات و مسئولیت شرعی ما» نگاشته است: «احکام شریعت برای حفظ اهداف بنیادی چون جان، مال، دین، عقل و آبروی انسان تشریع شدهاند و هر سیاستی که این اهداف را نقض کند، نمیتواند با روح شریعت سازگار باشد.»
او در ادامه با اشاره به برخوردهای اخیر طالبان در هرات، بهویژه محدودیتها و فشارهای اعمالشده بر زنان و دختران، گفت که این اقدامها سبب سلب امنیت روانی شهروندان و گسترش ترس و ناامنی در جامعه شده است.
محق در بخش دیگری از سخنان خود به آیه ۳۳ سوره مائده، مشهور به آیه محاربه، استناد کرده و مدعی شده است که ایجاد رعب و هراس در میان مردم از جمله رفتارهایی است که قرآن از آن به عنوان ‘دشمنی با خدا و پیامبر’ یاد میکند.
این پژوهشگر دینی، همچنین با استناد به دیدگاه امام ابوحنیفه، بنیانگذار مذهب حنفی، اظهار داشت: «در فقه ابوحنیفه علت مشروعیت مقابله و جهاد، ظلم است نه کفر و حتی اگر غیرمسلمانان نیز مورد ستم قرار گیرند، دفاع از آنان یک وظیفه شرعی محسوب میشود.»
محق تأکید کرده است که حداقل مسئولیت دینی در چنین شرایطی، عدم همراهی و عدم توجیه ظلم است. او با استناد به آیه ۱۱۳ سوره هود، هشدار داده است که تمایل و همراهی با ستمگران از منظر قرآن عملی نکوهیده و مستوجب مؤاخذه الهی است.
وی در ادامه، اعتراضات مدنی، اطلاعرسانی، نوشتن، تجمعات مسالمتآمیز، اعتصاب و آگاهیبخشی عمومی را از جمله راههای مشروع و اخلاقی مقابله با بیعدالتی دانسته و از حاکمان طالبان خواسته است که پیش از آنکه کشور بار دیگر بهسوی خشونت و بیثباتی سوق داده شود، در سیاستهای خود تجدیدنظر کنند.
اظهارات محمد محق در حالی مطرح میشود که رویدادهای اخیر هرات و نحوه برخورد طالبان با شهروندان، بهویژه زنان، واکنشهای گستردهای را در فضای عمومی افغانستان برانگیخته است.
