آموزش راه روشنایی اندیشه و آینده بهتر افغانستان است؛
آموزش راه روشنایی اندیشه و آینده بهتر افغانستان است؛
دلیل و اهمیت نامگذاری
۲۴ جنوری، همهساله در سراسر جهان به عنوان روز جهانی آموزش تجلیل میشود. این روز در سال ۲۰۱۸ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد نامگذاری گردید تا نقش کلیدی آموزش را در دستیابی به حقوق اساسی بشر، بهبود خدمات عمومی و تقویت مسئولیت اجتماعی برجسته سازد.
این روز بر سه مساله مهم تأکید دارد: نخست، آموزش یک حق اساسی بشری است که در ماده ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح شده و هیچ فردی، در هیچ سن و سالی، نباید از آن محروم گردد. دوم، آموزش برای تحقق اهداف توسعه پایدار (SDGs) ضروری است؛ بهویژه هدف چهارم که کشورها را مکلف میسازد تا سال ۲۰۳۰ دسترسی به آموزش باکیفیت، عادلانه و فرصتهای یادگیری مادامالعمر را برای همه شهروندان فراهم کنند. سوم، این روز توجه افراد، نهادها و حکومتهای جهان را به چالشهای موجود جلب میکند؛ از جمله این واقعیت تلخ که هنوز بیش از ۲۵۰ میلیون کودک و نوجوان از مکتب محروماند و حدود ۷۷۳ میلیون بزرگسال در جهان بیسواد هستند.
قدرت جوانان و همآفرینی آموزشی
شعار روز جهانی آموزش برای سال ۲۰۲۶ عبارت است از «قدرت جوانان در همآفرینی آموزش» که جوانان را به عنوان عاملان تغییر در ایجاد سیستمهای آموزشی فراگیر، مدرن و مرتبط به رسمیت میشناسد.
جوانان بیش از نیمی از جمعیت جهان را تشکیل میدهند و موتور قدرتمندی برای نوآوری، تغییر اجتماعی و توسعه پایدار به شمار میروند. با این حال، بسیاری از آنها همچنان با برخی موانع پایدار از جهل فقر و نابرابری، دسترسی به آموزش با کیفیت و اشتغال مناسب روبرو اند که آنها را از دستیابی به آینده مطلوب شان باز میدارد.
از آنجایی که زندگی و فرصتهای جوانان مستقیما با آموزش شکل میگیرد، آنها باید شرکای فعال در بازاندیشی شیوه و عملکرد یادگیری باشند. در حالی که تکنالوژی همچنان جهان را دگرگون میسازد، مشارکت جوانان درهم آفرینی سیستمهای آموزش مدرن، مرتبط و فراگیر ضروری است تا اطمینان بوجود آید که تدریس و یادگیری واقعاْ با آرزوها و نیازهای آنها همخوانی دارد.
بحران آموزشی تحت اداره طالبان
در روز جهانی آموزش، وضعیت تعلیم و تربیه در افغانستان تحت حاکمیت طالبان در عمیقترین بحران تاریخ معاصر خود قرار دارد. پس از پیشرفتهای چشمگیر دو دهه جمهوری (۲۰۰۱–۲۰۲۱) که بیش از ۳٫۸ میلیون دختر را به مکاتب آورد، بازگشت طالبان در ۲۰۲۱ منجر به محرومیت سیستماتیک بیش از ۱٫۵ میلیون دختر از آموزش متوسطه و لیسه و حدود ۱۰۰ هزار دانشجوی دختر از دانشگاهها شد. این سیاستها که گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل آن را هم سطح «آپارتاید جنسیتی» نامیده است، نه تنها دختران را محروم کرده، بلکه کیفیت آموزش پسران را کاهش داده و اقتصاد کشور را سالانه میلیاردها دلار ضرر میزند.
بحران آموزش در افغانستان چندلایه است: مدیریت ناکارآمد، تغییرات ایدئولوژیک در نصاب درسی، زیرساختهای فرسوده، افزایش مدارس دینی با گزارشهایی از خشونت و رادیکالسازی، و روشهای تدریس عقبمانده، دستاوردهای بیستساله را نابود کرده و نسل جوان را به سوی فقر، افسردگی و افراطگرایی سوق میدهد. نجات این نظام نیازمند رفع فوری ممنوعیت تحصیل دختران، بازگشت نیروی متخصص، بازنگری علمی نصاب و فشار هدفمند بینالمللی با رویکردی سیستماتیک است.
رسانه بودا، با تعهد عمیق به «بازگشت به روشنایی اندیشه»، آموزش را نه تنها یک حق اساسی، بلکه کلیدی برای بیداری آگاهی جمعی، گسترش دانش و اطلاعات، و خلق روایتهای معتدل، انسانی و بیطرفانه میداند.
ما باور داریم که آموزش حقیقی زمینهساز جامعهای پویا و آگاه است؛ جامعهای که در آن همه صداها شنیده شود، تنوع فکری و فرهنگی احترام گردد و افغانستان به سوی آیندهای عادلانه، فراگیر و روشن گام بردارد.
دست اندرکاران رسانه بودا
