پنج سال سانسور و تهدید؛ امسو: رسانههای افغانستان زیر فشار تبلیغاتی طالبان اند
در آستانهی پنجمین سال از بازگشت طالبان به قدرت، سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) هشدار داده است که این گروه با تشدید فشارهای امنیتی و استخباراتی بر رسانهها، خبرنگاران را وادار میکند برای نظام طالبان تبلیغ کنند و از آن بهصورت علنی حمایت نشان دهند.
در گزارش تازه امسو که روز چهارشنبه، ۲۱ اسد، منتشر شد، آمده است که نیروهای استخبارات طالبان در کابل، ننگرهار و شماری از ولایتهای دیگر از خبرنگاران محلی، مسئولان رسانهها و حتی نمایندگان نهادهای حامی خبرنگاران خواستهاند «از نظام طالبان حمایت کرده و موضع حمایتی خود را بهصورت آشکار اعلام کنند».
امسو افزوده است که طالبان همزمان تلاش کردهاند شبکهای نظارتی در داخل جامعه رسانهای ایجاد کنند و از برخی افراد خواستهاند خبرنگارانی را که با رسانههای مستقر در خارج از افغانستان یا رسانههای تبعیدی همکاری دارند، شناسایی و معرفی کنند. این نهاد گفته است که در مواردی از خبرنگاران به اتهام ارتباط با رسانههای خارجی تعهد کتبی گرفته شده است.
به گفته امسو، این اقدامها نشان میدهد که طالبان در کنار سانسور رسانهها، به دنبال تبدیل بخشی از رسانههای داخلی به ابزار تبلیغاتی خود هستند. این سازمان تأکید کرده است که فشارها تنها به محتوای رسانهای محدود نمانده و ارتباطات حرفهای خبرنگاران نیز تحت کنترل قرار گرفته است.
گزارش امسو همزمان از تشدید محدودیتها در چندین ولایت خبر میدهد. بر اساس این گزارش، در زابل، هلمند و قندهار پوشش خبری برخی رویدادهای حساس از جمله حوادث ترافیکی مرگبار، جانباختن شهروندان بر اثر تشنگی و اعتراضات تاجران ممنوع شده است.
در بدخشان نیز پس از درگیریهای اخیر، نظارت شدید امنیتی بر خبرنگاران اعمال شده تا «از انتشار جزئیات واقعی درباره درگیریها، میزان خسارات و پیامدهای انسانی و امنیتی آن جلوگیری شود».
این نهاد حامی رسانهها همچنین اعلام کرده است که طالبان در نشستهای خبری مانع تصویربرداری شده، دوربین خبرنگاران را ضبط کرده و در مواردی آنان را به دلیل عکاسی بازداشت کردهاند.
امسو در کنار تشریح این فشارها، از وخامت بیسابقه وضعیت آزادی رسانهها خبر داده است. بر اساس شاخص جهانی آزادی مطبوعات سازمان گزارشگران بدون مرز، جایگاه افغانستان از رتبه ۱۲۲ پیش از سقوط جمهوری به رتبه ۱۷۸ در میان ۱۸۰ کشور جهان سقوط کرده است؛ افتی ۵۶ پلهای در پنج سال گذشته.
در این مدت، به گفته امسو، بین ۴۰ تا ۵۰ درصد رسانههای چاپی، صوتی و تصویری تعطیل شدهاند و بیش از ۸۰ درصد زنان خبرنگار و فعال رسانهای از عرصه رسمی کار رسانهای حذف شدهاند.
امسو همچنین اعلام کرده است که تنها از طریق برنامههای حمایتی سازمان گزارشگران بدون مرز، ۶۷۷ خبرنگار افغانستان بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ ناگزیر به ترک کشور شدهاند؛ رقمی که ۴۶ درصد از کل خبرنگاران تحت پوشش کمکهای اضطراری این سازمان در سراسر جهان را تشکیل میدهد.
این سازمان در پایان هشدار داده است که ادامه فشارهای امنیتی، سانسور ساختاری و دخالت در فعالیت حرفهای خبرنگاران، استقلال رسانهها را بهشدت تضعیف کرده و دستاوردهای دو دهه گذشته روزنامهنگاری افغانستان را در معرض نابودی قرار داده است.
